Khi lớn lên thì tôi đã có biệt danh cô Tí Điệu. Cũng chẳng hiểu tại sao gia đình lại đặt cho tôi cái biệt danh này. Không biết là có phải vì tôi lúc nào cũng từ từ trong cách đi đứng, sửa soạn ăn mặc hay không. Ngoài ra, trong gia đình tôi lại được mọi người quan tâm hơn những anh em khác, bảo rằng tôi là cô bé khờ nên rất dễ bị người gạt. Do đó đi đâu tôi cũng phải có người lớn đi kèm theo. Những ngày tháng hồn nhiên của tôi cứ như thế mà lướt qua trong sự thương yêu, bảo vệ của ba mẹ, anh chị em, và người thân.
Nhà tôi ở mặt tiền đường Nguyễn Trường Tộ. Nhà khá dài, chạy từ ngoài vào trong, gồm 3 gian, và rất đông người. Hai gian đầu có hai tầng. Tầng dưới, gian đầu là phòng khách với những tủ chưng đồ pha lê xinh đẹp mà ba tôi đã mua trong những lần đi đây đó. Gian thứ hai là nơi ngủ và làm việc của ba tôi. Sau gian thứ hai là gian thứ ba gồm một cái sân nhỏ mở thông lên trời, tiếp theo là bếp và nhà ăn có căn gác nhỏ. Trên căn gác này có bác H. chị ruột mẹ tôi và hai cô con gái của bác cùng ở.
Tầng trên kéo dài từ nhà ngoài đến nhà giữa có mẹ tôi, 7 anh em chúng tôi, bác P., chị họ của ba tôi với chị L., người con gái lớn mà ba tôi đã nuôi từ lúc chị mới chừng hai tháng tuổi. Chuyện của chị L. rất buồn. Nghe kể lại thì ba tôi trong một lần đi hành quân qua một làng thấy ba mẹ chị đã bị Việt Minh chém đầu chỉ để mấy anh chị em chị L. tuổi từ 3 đến hai tháng tuổi sống sót. Những đứa trẻ này đã được các sĩ quan trong toán hành quân của ba tôi mỗi người nhận nuôi một đứa. Vì đang đi hành quân cho nên ba tôi và những người bạn lính của ba tôi đã gởi tiền nhờ những dân làng khác trông hộ. Khi xong hành quân, ba tôi đã đem chị L. về nuôi. Khi đó ba tôi vẫn chưa lập gia đình.
Sống chung một nhà từ khi di cư từ miền Bắc vào miền Nam cho nên mọi người trong đại gia đình chúng tôi rất khắng khít với nhau. Ngoài sự dậy bảo của người lớn, các chị tôi đã chăm lo, hướng dẫn cho các anh em chúng tôi. Những chuyện ngụ ngôn và cổ tích mà các chị kể cho chúng tôi nghe sau những buổi cơm chiều hay khi các chị dắt chúng tôi ra bến sông Bạch Đằng để hóng gió mát đã hướng chúng tôi chú ý đến những điều đạo đức, phân biệt cư xử đúng sai. Những nhân vật như Tấm Cám, Lý Thông Thạch Sanh, Bạch Tuyết Bẩy Chú Lùn, Công chúa Lọ lem, vân vân, đã ảnh hưởng nhiều đến trí tưởng non dại của tôi ngày ấy và cho đến bây giờ. Nó dẫn tôi đến gần với tinh thần hướng thượng, sự lành, điều thiện, và xa lánh những sự gian tà, tàn độc. Tôi thán phục sự hy sinh kiên nhẫn của bà hoàng hậu xinh đẹp bị vua giam trong ngục tối chờ lên đoạn đầu đài vì bị hiểu lầm là phù thủy. Trong thời gian chờ đợi bị chém đầu, bà đã không hề nói chuyện mà dùng hết thời gian để đan cho được những chiếc áo gai cho dù hai bàn tay rớm máu. Khi các áo gai đan xong, qua khung cửa sổ ngục tối, bà đã tung chúng lên trời cho những con ngỗng trắng để biến những con ngỗng trắng trở thành những hoàng tử anh tuấn, vốn là các anh của bà nhưng vì lời nguyền của phù thủy mà đã biến thành các con ngỗng đến cứu bà.
Những ngày còn bé tôi cũng hay theo các anh tôi đi chơi, nên ít nhiều tôi có thêm cái tính con trai của các anh. Các trò chơi của con trai như đá gà, đá dế, tạt lon, tạt hình, bắn bi, vân vân, trò nào tôi cũng có mặt cùng với các anh tôi. Khi tôi khoảng 5 tuổi thì các anh tôi không dắt tôi đi theo chơi nữa. Thế là tôi quay sang chơi với các em tôi trong nhà. Chúng tôi chơi những trò bắn súng giữa mọi da đỏ và người da trắng. Chơi trò bán hàng ăn. Chơi trò cô giáo. Hát cải lương. Đóng kịch. Diễn tuồng hát bội. Nhẩy múa Ấn Độ. Đu võng thật cao giả vờ bay lên cung trăng. Vân vân. Trò nào cũng là do tôi đầu têu và khuấy động. Sau khi chơi xong thường thì chúng tôi lại quên không dọn dẹp, và để lại những cảnh ngổn ngang, bừa bộn. Hậu quả là chúng tôi đều bị phạt, nhưng người phải quỳ gối úp mặt vào tường lâu nhất thường lại là tôi.
Lúc đi học, tôi thích các anh hùng anh thư như bà Trưng bà Triệu, Trần bình Trọng, Phạm ngũ Lão, quan ngự sử họ Đàm, người đã ôm ấn vua nhẩy xuống sông tự vẫn để Mạc Đăng Dung phải làm vua không ấn… Khi lớn lên thêm dăm ba tuổi nữa, những sách Lão Tử, Khổng Tử, Danh nhân và Lịch sử đất nước của anh Cả tôi để lại ở nhà mà tôi tò mò hay lấy ra đọc, đã khiến tôi nhiễm những suy nghĩ hào hùng, những cung cách hành xử chừng mực. Lớn lên trong điều kiện như thế, trong tôi vô hình chung đã có hẳn hai con người. Một con người của trẻ thơ, dịu dàng, ngoan ngoãn cần được sự che chở yêu thương. Một con người của sự bướng bỉnh, tự tin, có tiêu chuẩn giá trị cao. Sự trẻ thơ, dịu dàng khiến tôi trở thành đối tượng cho nhiều người muốn kết bạn làm thân. Sự tự tin, có tiêu chuẩn cao và bướng bỉnh tuy nhiên lại khiến tôi nhiều khi phản ứng như một con người lạnh lùng, cứng rắn, không dễ đến gần. Cũng có thể sự lạnh lùng là để che dấu đi sự mềm yếu. Tôi không thích bị theo đuổi mà chỉ muốn tôi là người quyết định cho cuộc đời của mình. Trong quãng đời từ tuổi 16 trở đi, do bản tính, tôi đã gây đau buồn cho một số người khác phái.
Hôm nay, đón chào một năm mới, nhìn lại quá khứ để yêu thương và cũng để tạ lỗi cùng những điều không trọn.
Thụy Ái
Ngày 01 tháng 01 năm 2021.
