Túp lều nhỏ của Nam Tuyền (Thiền sư Gyomay M. Kubose)
Trong đời sống, có thể nói, hầu hết con người đều không thoát khỏi sự vướng mắc, về cả hai phương diện: vật chất và tinh thần. Nguyên nhân của vướng mắc là lòng tham, một trong ba điều độc hại mà con người tiêm nhiễm trong đời sống xã hội. Thiền khuyên con người nên tu thân, luyện trí để vượt qua vướng mắc, mà nhà Phật gọi là buông bỏ hay buông xả.
Đặc San Lâm Viên mời quý vị đọc “Túp lều nhỏ của Nam Tuyền”, một công án thiền cho chúng ta thấy các vị thiền sư thường học hỏi và thách thức nhau về sự hiểu biết về thiền, và nhiều chuyện đã được ghi chép lại, gọi là công án, để đời sau chiêm nghiệm. Sự hiểu biết hay diễn giảng ra sao thì tuỳ tâm ý của cá nhân, không có đúng hay sai, vì “tất cả đều nhất.”
Bùi Phạm Thành
Một ngày nọ, khi Nam Tuyền (Nam Tuyền Phổ Nguyên, 南泉普願, 748-835) sống trong một túp lều nhỏ trên núi, một nhà sư lạ mặt đã đến thăm ông khi ông đang sửa soạn đi làm việc ngoài đồng. Nam Tuyền chào đón nhà sư, nói: "Xin ông hãy tự nhiên như ở nhà. Nấu bất cứ thứ gì ông thích cho bữa trưa, và sau đó mang một số thức ăn thừa cho tôi ở ngoài đồng."
Nam Tuyền làm việc chăm chỉ cho đến tối và về nhà rất đói.
Nhà sư lạ đã nấu và ăn một bữa, sau đó vứt bỏ tất cả thực phẩm dự trữ và đập vỡ tất cả nồi niêu!
Nam Tuyền thấy ông ta đang ngủ yên bình trong túp lều trống rỗng. Khi Nam Tuyền duỗi cơ thể mệt mỏi của mình xuống bên cạnh nhà sư lạ mặt, nhà sư đứng dậy và bỏ đi.
Nhiều năm sau, Nam Tuyền kể lại câu chuyện này cho các học trò của ông và đưa ra nhận xét: "Ông ấy thật là một nhà sư tốt. Đến nay tôi vẫn còn nhớ ông ta."
Một thiền sư sống một cuộc đời rất đơn giản, yên tĩnh và tự tại. Khi Nam Tuyền sống trong túp lều trên núi, một nhà sư lạ đến thách thức cuộc sống thiền định của ông ta.
Ngay cả tự do cũng không tự do nếu người ta gắn bó với nó. Thật dễ dàng để giải phóng bản thân khỏi sự nhỏ nhen của con người. Nhưng nếu không biết điều đó, chúng ta có thể trở nên gắn bó với Pháp, Niết bàn, nghèo khó và các hình thức "thiện" khác.
Vị sư đến thăm nấu ăn, ngủ nghỉ như trong túp lều của ông. Không có hình thức, không có giả vờ. Cả thế giới thuộc về ông ta. Và ông ta cũng đập vỡ tất cả các vật dụng - dụng cụ của thiền định, Niết bàn, sự nghèo khó.
Nam Tuyền thực sự hiểu thế giới của vô chấp, và ông ta không bao giờ quên sự viếng thăm kỳ lạ của nhà sư đó.
Nguyên tác: Quyển 3 - Không Vướng Mắc
Soạn giả: Thiền sư Gyomay M. Kubose