NỢ ẤM Ớ (NHH)
Trước hết xin thưa với các bạn đọc là chữ NỢ ẤM Ớ tôi dùng làm đề tựa cho câu chuyện này, hoàn toàn đứng đắn, không hề có dụng ý giễu cợt, chỉ vì tôi không biêt dùng chữ nào khác để diễn tả câu chuyện dười đây:
"Tôi không hề NỢ ông bạn này bất cứ một thứ gì. Tiền cũng KHÔNG mà ÂN TÌNH lại càng KHÔNG.!
Thế mà tôi đã phải ký giấy cho ông ta, nhận là mình đã nợ và cũng đã trả cho ông ta gấp cả chục lần về một thứ mà mình… không hề nợ !".
Câu chuyện tuy hơi dài dòng, nhưng với ai đã từng đi "Tù Cải Tạo" sẽ dễ thông cảm hơn.
Ngày 22 tháng 5 năm 1979, sau gần 4 năm tù, và nhiều lần chuyển trại, tới Hốc-Môn, thì tôi nhận được "Lệnh Tha", và được phóng thích 2 ngày sau đó, tình cờ trùng vào đúng ngày Sinh Nhật của tôi. Sở dĩ tôi bị tù lâu hơn các chuyên viên khác một năm vì trong hồ sơ đã từng bị kỷ luật, cùm chân, vì những "phát ngôn linh tinh".
Và đây là câu chuyện nợ:
Ở Hốc-Môn, đời sống tù tương đối dễ chịu vì có đất để canh tác, nên những bạn tù giỏi về mưu sinh, đã trồng thêm rau, bầu, bí, mướp v...v...
Nhân vật "chủ nợ" của tôi là một ông Thiếu Úy đã lớn tuổi, gốc Hạ Sĩ Quan, đi lính từ thời Pháp, dân Nghệ An, có cái tên khá hiếm và tương đối dễ nhớ là Nguyễn văn RA.
Ban đầu ông Ra có biệt danh là 'Ra-ăng-ten' vì là tổ trưởng, nhiêm vụ chính của anh ta là báo cáo với trưởng trại giam về những lời nói và hành động của tù nhân có thể gây nguy hiểm cho ... "Cách Mạng".
Sau đó ông Ra lại được đăt thêm một tên nữa là "Ra-Vịt" , không phải tên Tây, mà vì đã tận tình làm ‘ăng-ten’ nên anh ta được hưởng đặc ân cho nuôi một đàn vịt khoảng 7, 8 con.
Sinh ra từ vùng đất 'Chó ăn đá, gà ăn muối' ở Nghê An, cũng là quê hương của Hồ chí Minh, cộng thêm cuộc sống đói khổ trong tù, nên ông Ra xem bày vịt là cả một gia tài, sẵn sàng... "hy sinh tính mạng" để bảo vệ ... mấy con vịt!.
Nuôi vịt trong trại tù là một công việc cực kỳ khó khăn, đất Hốc-Môn khô cằn nên đào bới suốt ngày để tìm 'giun', thức ăn khoái khẩu của loài vịt mà vẫn không thấy, ông Ra đành phải chầu chực bên bếp ăn với chút hy vọng xin cơm thừa của bọn cán bộ việt cộng!
Nhưng kế hoạch này coi bộ cũng không khá vì bọn bộ đội có thói quen từ trong rừng, theo lời dạy "Cần; Kiệm, Liêm Chính"của bác Hồ: "Phải liếm đến hột cơm cuối cùng để vừa khỏi đói, vừa không tốn nước rửa bát".
Sau cùng, vì lo lũ vịt đói nên ngày ngày ông Ra phải ra cầu tiêu công cộng của trại giam, dùng vợt vớt lũ giòi lúc nhúc đem lên tắm rửa sạch sẽ cho từng con giòi, rồi "dâng" lên cho lũ vịt của ông... 'sơi'.
Chắc nhiều người cũng chưa từng được chứng kiến cảnh mỗi khi ông Ra khệ nệ bưng mâm giòi ra, lũ vịt cũng ... rùng mình bỏ chạy !
Lo toan đến thế mà lũ vịt của ông ta vẫn còi cọc, nên ông Ra than thở: "Bọn tù còn thiếu ăn nên 'phế phẩm' không đủ các loại vi-ta-min B1, B12, cholesterol .... Làm cho vịt của tui vừa thiếu thông minh, vừa ... chậm lớn" !!!.
Thật tình mà nói, trên đời này. rất khó tìm ra người nào mang sắc đẹp tổng hợp của "hồn thiêng sông núi" như ông Ra !
Đôi mắt ti hí, cùng với đôi môi sưng phồng như "Lồn trâu đến tháng đẻ" của đồng chí Thủ Tướng Phạm văn Đồng, đươc gắn trên khuôn mặt dài như mặt... "ngựa cái tới ngày động đực" của đồng chí Tổng bí thư Lê Duẩn một cách rất 'hài hòa'!
Thế mà ông Ra vẫn lấy làm tiếc vì bộ răng vẩu đã làm cho phát biểu của ông trong những buổi học tập về lời dạy của Lê Duẩn: "Chúng ta đánh Mỹ ở đây là đánh giúp cho ông Liên Xô và ông Trung quốc!", trở nên thều thào, mất hẳn đi tính chất "oai hùng" của đồng chí Tổng bí thư!.
Thật đến khổ cho tôi ! vì chỗ nằm của tôi ngay bên cạnh ông Ra! Nên mỗi buổi tối trước khi ngủ, ông ta bắt mấy con vịt cho nằm chung trong mùng vì sợ chúng đi lạc hoặc bị đánh cắp.
Tôi mất ngủ vì mùi hôi của vịt và tiếng lục xục của lũ vịt cứ "cạp-cạp" cả đêm !
Mùi hôi thì chịu mãi cũng quen, nhưng tối ngủ mà hai tay tôi cứ phải bịt chặt phần...dưới, vì những cơn 'ác mộng' xảy đến hàng đêm, lũ vịt đói với cặp mỏ cứng như thép, tốc mùng chui vào, cứ nhằm đúng cái gì trông giống như con giun mà mổ, rồi 'nuốt chửng' cái dụng cụ để 'nối dõi tông đường' của mình, trong lúc tuổi còn xuân, chưa từng biết yêu ai!
Nên mỗi buổi sáng thức dậy kiểm soát thấy vẫn còn 'nguyên vẹn hình hài' mới thật sự ... yên tâm!
Hơn thế nữa, ở cạnh một tên 'ăng-ten', tôi tự nhiên biến thành một người tu 'tịnh khẩu' để khỏi mang họa vào thân, mặc cho ông Ra 'độc thoại'.
Câu chuyện đắc ý nhất mà ông ta kể cho tôi nghe cả trăm lần:
"Sở dĩ tôi mang tên RA là vì ở quê bác, đàn bà ăn nhiều mắm quá nên đều... đẻ khó, tới lúc mạ tui sanh tui, tía tui đứng ngoài vừa giậm chân vừa chửi "Đụ mạ mi, RA... mau đi, thế là tui... "phọt" ra!
Dù xấu người xấu nết nhưng vẫn phải công nhận ông Ra là người có tầm nhìn xa, không thua gì... Bác Hồ ! Mỗi tối trước khi ngủ ông đều lục trong ba-lô tấm hình của cô con gái, say sưa ngắm nghía, rồi chìa ra cho tôi xem, nức nở khen ngợi sắc đẹp con gái mình vì trông cô ta... "giống y như bố"!!!
Tuy nhiên, nhờ tầm nhìn xa, ông Ra chỉ đem khoe hình cô con gái với những anh còn trẻ và độc thân -trong số đó có tôi- và đối xử khá nương tay, tránh cho những công việc nặng nhọc và không báo cáo với bọn cán bộ mỗi khi mình vi phạm nội quy.
Tôi đang sống yên ổn nhờ cái "mác" độc thân thì bỗng một hôm bị ông Ra coi như kẻ thù "không đội trời chung!".
Buổi sáng bôm đó, khuôn măt luôn cau có, khó đăm đăm của ông ta tự nhiên trở nên vui tươi, nhẹ nhõm và ông ta ra lệnh cho anh em được miễn lao động nặng nhọc một ngày.
Thái độ bỗng nhiên quay ngoắt 180 độ của ông ta, được một anh bạn trẻ, vui tính giải thích:
"Đêm qua, nghe tiếng vịt rên la thảm thiết, thức dậy đi đái, qua chỗ ông Ra nằm, nhìn vào mùng thì thấy ông ta đang ... ''ấy" với con vit, nên sáng nay mặt mũi mới tươi tỉnh như thế !!!".
Một anh bạn khác, chẳng hiểu vì tò mò hay vì muốn trêu chọc ông Ra, còn bắt con vịt đang đi lạng quạng cuối đàn, rồi vạch đít ra xem, sau khi bị ông Ra... "ấy", nó có mắc bệnh trĩ, giống ông Ra, chủ của nó không?
Sau lời đồn này, ông Ra tự nhiên có thêm một biệt danh mới là "Mông sừ Đu-Vi", mà vì không biết tiêng Pháp nên tôi cũng không rõ ý nghĩa và điển tích ra sao.
Chẳng biết lời đồn bắt đầu từ ai, nhưng ông Ra cứ cả quyết tôi là "thủ phạm", vì chỗ nằm của tôi ngay cạnh ông ta!
Kể từ hôm đó, bao nhiêu "đau khổ của trần gian" đều giáng lên đầu tôi ! Những công việc lao động nặng nhọc nhất ông ta đều bắt tôi làm một mình và báo cáo cho bọn cán bộ là tôi "học tập không tiến bộ," "trây lười lao động", kể cả chuyện ... ban đêm tôi ngủ mà tay cứ bịt chặt phần dưới, làm mất cả "khí thế cách mạng !!!"
Kể ra, với những người suốt đời đói khổ, nếu có xấu tính một chút cũng là điều có thể hiểu được, nhưng không may cho tôi, lúc đó mỗi lần được thăm nuôi, anh em tôi ở Mỹ đều gửi quà cho, mà tôi lại cố tình lờ ông ta đi vì khinh ghét những con người chỉ vì một chút quyền lợi nhỏ mà sẵn sàng chà đạp lên thân xác người khác !!
Trở lại với câu chuyện NỢ
Sau khi nhận 'Lệnh Tha và chờ ngày phóng thích, thường thì những người may mắn được về trước sẽ để lại số tiền nhỏ nhoi còn sót lại và tất cả mùng-mền-chăn-chiếu rách nát cho các bạn tù kém may mắn còn ở lại. Và theo thông lệ cùng nhau đóng góp chút tiền để tổ chức một bữa tiệc chia tay.
Bữa tiệc chia tay tôi hôm đó do "giặc lái" Mai văn Kỳ, biệt danh "Kỳ Rỗ", phi công C130, đảm nhận. Mai văn Kỳ, người bạn thân nhất của tôi trong tù, là một chàng phi công cực kỳ nóng tính nhưng hiểu đời, rất thông minh và tốt bụng.
"Giăc lái" Mai văn Kỳ, liên lạc với một thằng bộ đội nhóc con (sau mấy năm 'giải phóng' đã bắt đầu biết ăn hối lộ), nhờ mua một bi-đông rượu đế và một con vịt để nấu cháo và đánh tiết canh. Dĩ nhiên giá con vịt này ít nhất cũng gấp 3 lần bên ngoài, nhưng sống trong tù, quanh năm đói khổ nên thức ăn quan trọng hơn tiền nhiều.
Chuyện mua bán 'lậu' này được trao đổi bí mật qua hàng rào kẽm gai của trại giam, với lời dặn của thằng bộ đội:
"Nếu lỡ bị bắt gập, các anh nhớ không được khai em ra, để mấy người khác sau này còn mua bán được, và các anh sẽ bị kỷ luật, nguy hiểm hơn em nhiều"
Tôi không hề biết chuyện mua bán này, nếu biết chắc chắn tôi đã cản vì nhớ lại cảnh vịt ăn giòi và những cơn 'ác mộng' ban đêm đang ngủ, bị lũ vịt đói tấn công vào tận 'mật khu', để biến tôi thành một anh chàng pê-đê... miễn phí, mà vẫn còn ... ớn lạnh !
Không may cho chúng tôi, đúng ngày hôm ấy, đàn vịt của ông Ra bị mất 2 con, nên ông ta cả quyết con vịt bị mất là do chúng tôi ăn cắp !
"Tình ngay mà lý gian!" vì cả bọn chẳng có ai nuôi vịt mà lại có vịt để ăn, nhưng không thể giải thích về gốc tích của con vịt !
Suốt cuộc đòi tôi chưa bao giờ được thấy cảnh một người đàn ông "Khóc cho con vịt ... vừa nằm xuống" vừa bi thương vừa hung dữ đến thế !
Ông Ra xông lại chỗ chúng tôi vừa khóc vừa chửi thề rất tục tĩu:
"Đụ mạ bọn trí thức Ngụy như chúng bay chỉ toàn là một lũ ...ăn cắp! Tao sẽ báo cáo cho cán bộ biết để bỏ tù chúng bay... rục xương!"
Nghe thế, Kỳ rỗ nổi điên, vác ngay con dao vừa cắt cổ vịt để đánh tiết canh, xông tới định ... cắt cổ Ra-Vịt. Cũng may mà chúng tôi dành lại được, nên mới tránh được cảnh … "Máu nhuộm Bến Thượng Hải" trong Trại Cải Tạo.
Tình thế thật khó cho tôi, vì nếu ông Ra làm lớn chuyện, báo cáo cho bọn cán bộ, thì không chừng tôi sẽ phải ở tù thêm, không có ngày về.
Sau cùng một vị Tu Sĩ Phật giáo -suốt đời ăn chay- đã đứng ra gỡ rối cho tôi, bằng cách tự "nhận tội" trộm vịt vì quá thèm tiết canh và cháo vịt !!!
Chúng tôi gom góp tiền để đền cho "Mông Sừ Đu-Vi" và dâng luôn đĩa tiết canh cho ông ta vì chẳng còn hứng thú gì.
Nhìn cảnh ông Ra khóc thương con vịt mà miệng đỏ lòm vì ngồm ngoàm... tiết canh, tôi bỗng nhiên vừa buồn vừa thương hại nên an ủi anh ta:
"Anh Ra ạ, gia đình tôi bên ngoài dư ăn nên mai mốt anh được tha về, cứ ghé nhà tôi, tôi sẽ cho anh đủ tiền để ăn thịt vịt một tháng'
Điều lạ nhất là ông Ra không tin tôi, nên bắt tôi ký giấy nợ anh ta một tháng ...tiết canh vịt !!!
Hai năm sau, một hôm ông Ra đạp xích lô (nghề mới của anh ta sau khi ra tù) đến nhà tôi, chìa ra tờ giấy nợ.
Cả tháng sau đó, mỗi buổi chiều, tôi và Kỳ Rỗ chễm chệ ngồi trên xích-lô do Ra-Vịt đạp tới quán cháo vịt nổi tiếng gần Chợ Bến Thành để nhậu rượu đế với tiết canh vịt.
Tôi rất vui khi làm việc trả nợ này vì đọc ở đâu đó lời khuyên:
"NỢ là phải TRẢ, nếu kiếp này không trả được thì sẽ vướng mắc tới kiếp sau!".
Trong câu chuyện này, tôi không hề NỢ ông Ra bất cứ một thứ gì! TIỀN cũng không mà ÂN TÌNH lại càng KHÔNG !
Nhưng tôi vẫn cứ "tạm ứng" ra mà trả cho ông ta, vì "Duyên Khởi Trùng Trùng"
Nếu kiếp sau mà tôi có gập lại ông Ra thì cũng chẳng sao, dù nhớ hay quên vẫn có thể dắt nhau ra quán nhậu rượu đế với tiết canh, chẳng hận thù gì.
Nhưng nếu lỡ chẳng may mà gập phải con gái ông ta thì ...’Bỏ Mẹ.’
NHH
Quisque iaculis facilisis lacinia. Mauris euismod pellentesque tellus sit amet mollis.